Dag Saskia en Irene,
Hier komt het slotbriefje voor jullie. Jullie laatste vraag was hoe ik mij zou voelen bij het beantwoorden van jullie vragen en of veel mensen mij nog vragen naar wat er in de oorlog gebeurde. Een goede vraag! Thuis bij ons vroeger op 4 mei, de jaarlijkse dodenherdenking, haalden wij als gezin nog wel eens herinneringen op na de twee minuten stilte, maar na mijn jeugd sprak ik met vrienden en vriendinnen daar weinig meer over. En de oorlog kwam natuurlijk voor ons steeds verder weg te liggen…Later leerde ik wel een goede vriendin kennen, die heel belangrijk was geweest in het verzet. Pas veel later merkte ik dat, soms uit een kleine opmerking in een gesprek en omdat zij boeken over haar oorlogsverzet ging schrijven. Als ik iets meer wilde weten, wuifde zij altijd mijn vragen weg: er waren fijnere dingen om over te praten. Dat hoor je vaker. Mensen, die echt vreselijke dingen hebben meegemaakt, praten daar liever niet over.
Toen ik jullie vragen ging beantwoorden, wist ik ook niet of mij dat zou lukken; of ik mij alles nog goed zou herinneren en of ik dat allemaal duidelijk zou kunnen opschrijven. Ik schrijf gedichten en ik schrijf ook nog echte brieven, ja, met pen, papier en een envelop (!), maar dat is toch anders dan verhalen schrijven.
Nu, toen ik ging terugdenken, kwamen de verhalen weer duidelijk voor mijn geest en kwamen de woorden ook vanzelf. En bij het schrijven dacht ik echt aan jullie en hoe jullie zouden luisteren naar mijn verhalen. Verhalen uit een tijd, die jullie zelf niet hebben meegemaakt en die zo bij jullie een plaatsje zouden krijgen. Jullie weten nu iets meer over die oorlog en hoe verschrikkelijk die was, voor volwassenen en zeker ook voor kinderen. Jullie weten nu ook iets meer wat vrijheid betekent. Geen bombardementen, geen soldaten, die je kunnen oppakken, geen hongersnood en geen angst.
Ik vond het fijn om mijn herinneringen met jullie te delen en om die aan jullie te kunnen doorgeven. En…als jullie later zelf eens kinderen zullen hebben, zouden jullie deze verhalen weer aan hen kunnen doorgeven, want dan is er niemand meer in leven, die zich de oorlog nog kan herinneren. Dus wellicht gaan jullie mijn verhalen wel ergens bewaren, digitaal of als print…
Veel groeten van mevrouw Oeke
12 april 2020